Home > teitsgewricht > democratie en bestuur in de netwerkmaatschappij. Crisis?

democratie en bestuur in de netwerkmaatschappij. Crisis?

‘Kiezer is vertrouwen kwijt’

1 maart 2010, telegraaf.nl AMSTERDAM –  Volgens politicoloog André Krouwel is de kiezer het vertrouwen in de politiek kwijt.

Krouwel zei dat maandagochtend in Goedemorgen Nederland. “Tien procent van de kiezers keert bij gebrek aan vertrouwen de politiek de rug toe”, aldus Krouwel. „Om die reden gaan ze dan ook niet meer stemmen en zijn ze ‘verloren’ voor de politiek.”

Uit Krouwels onderzoek bleek ook dat een meerderheid van alle kiezers twijfelt aan de kundigheid en eerlijkheid van politici. „Ze vragen zich af of de politiek wel weet wat er onder de bevolking leeft.”

De Raad voor het openbaar bestuur heeft net voor de gemeenteraadsverkiezingen en – maar dat wist hij bij verschijning nog niet – een paar maanden voor de dit jaar ook te houden landelijke verkiezingen een adviesrapport gepubliceerd over het functioneren van het openbaar bestuur. Past de wijze waarop overheid en politiek hun rol in de samenleving  innemen (nog) wel bij de huidige informatie- en netwerkmaatschappij?

“De nieuw samengestelde Raad voor het openbaar bestuur is zijn werkzaamheden begonnen met het stellen van een cruciale vraag. Die vraag luidt: is er in ons democratisch bestel sprake van een gebrek aan vertrouwen van burgers in hun bestuur? Het antwoord hierop is volgens de Raad: nee, er is geen vertrouwenscrisis, maar wél een legitimiteitscrisis. Mensen hebben nog steeds vertrouwen in het democratische stelsel, maar veel minder in de wijze waarop partijen en politici het invullen. Volksvertegenwoordigers hebben een beperkt draagvlak onder de mensen door wie ze zijn gekozen. Dit heeft gevolgen voor de besluiten die zij nemen en de wetten die zij maken. De rechtmatigheid daarvan – de legitimiteit – staat ter discussie. De Raad vindt dit een gevaarlijke ontwikkeling. In het advies Vertrouwen op democratie (februari 2010) analyseert de Raad hoe het legitimiteitsprobleem is ontstaan en stelt hij mogelijke oplossingen voor.” aldus de openingsalinea van het rapport.

Aan de hand van een aantal stellingen en met een forum nodigt de Raad ook uit tot inter)re(actie. Een van de stellingen naar aanleiding van dit rapport is: “De manier waarop de politiek functioneert past niet meer bij de manier waarop de samenleving georganiseerd is”.  Mooie stelling, ik ben het ermee eens.

Het rapport kreeg ook een motto/uitspraak mee die ik ook interessant vind: “De beste remedie tegen de tekortkomingen van de democratie is méér democratie.”

De organisatie en rol van het bestuur volgen de verhoudingen binnen een samenleving. Als er tussen die twee grootheden geen match (meer) is ontstaat er spanning. Overheid en openbaar bestuur zijn niet statisch en bewegen mee met wat er in hun omgeving gebeurt. Evolutionair en soms revolutionair. De samenleving verandert revolutionair onder invloed van de (communicatie) technologie.

De eerste fase van het www was (nog) een one-way activiteit van de zender.De kern van Web 2.0 is de interactiemogelijkheid, de ontvanger is ook zender geworden en vice versa. Die mogelijkheid schept de vraag: geef me de gelegenheid tot interactie. De volgende fase, Web 3.0 zal gelijktijdige en grenzeloze interactie ook in netwerkverband mogelijk maken en daarmee nog een versnelling en verbreding aan onze communicatiemogelijkheden toevoegen. Ook die mogelijkheid zal vragen met zich meebrengen over interactie en ook participatie.

Een aardige vraag is dan of de door deze ontwikkelingen onontkoombare veranderingen in rol en functioneren van politiek en bestuur op een evolutionaire of revolutionaire wijze zullen volgen.

Revolutie is niet bepaald een begrip dat je koppelt aan gevestigde orde. Toch denk ik dat de veranderingen vragen om een revolutionair andere benadering van de verhouding en samenwerking tussen overheid en burger. De burger zal steeds nadrukkelijker de vinger leggen op wat als vertragend en belerend wordt ervaren en ruimte vragen voor eigen inbreng in de setting van deze tijd: 24/7, online, individueel en in netwerkverbanden die zich snel organiseren en fluctueren naar thema en actualiteit. Individualisme en netwerkoriëntatie zijn feiten, de vraag is niet of maar hoe daarmee om te gaan

Openheid, directe verantwoordelijkheid en aanspreekbaarheid, transparantie en participatie is wat gevraagd wordt van overheid en politiek en dat is complementair aan waar faciliterend leiderschap in het bedrijfsleven voor staat: ontwikkelingsvisie, ruimte en perspectief bieden en de voorwaarden scheppen waarin iedereen zijn rol kan nemen. Ruimte en handelingsvrijheid die niet vrijblijvend is maar verplicht in het perspectief van visie en verantwoordelijkheid.

Naar aanleiding tot het dom-gooi-incident in Italië heb ik daar ook al eens wat gedachten over geuit:

(…) Zou het kunnen dat ook politiek en besturen aan een nieuwe fase toe zijn, een tree hoger op de behoeftenladder? Als dat zo is, of kan zijn, dan gaat het daarbij denk ik om het doorontwikkelen van een dienend, voorwaardenscheppend bestuur dat een actieve houding aanneemt om samenwerking tussen alle belanghebbenden binnen de samenleving te stimuleren en daar als bestuur ook in te participeren.

Door de burger, het bedrijfsleven, het onderwijs, de zorg als aandeelhouder te behandelen en aan te spreken. En flexibele projectmatige samenwerking tussen bestuur, onderwijs en bedrijfsleven te stimuleren bijvoorbeeld. Met toepassing van inzichten die in het bedrijfsleven hun waarde laten zien, zoals zelfsturende teams en samenwerken op basis van elkaar aanvullende kwaliteiten en de oriëntatie op gemeenschappelijke belangen? Verbinding en samenwerking tegen de verwarring. Yes we can, met de nadruk op ’we’? Met verbindende schakels in plaats van superego’s. (…) (hele artikel: http://bit.ly/cdp4eB)

Een overheid die uitnodigt, faciliteert, verbindende schakel is en zelf ook actief participeert, is het een evolutionair of revolutionair perspectief?

______________________________________

Meer informatie, persberichten en verwijzingen )o.a. naar de discussiesite en -bijeenkomsten zijn te vinden op http://www.raadopenbaarbestuur.nl/

Het rapport zelf:

Vertrouwen op democratie (advies Rob)

Vertrouwen op democratie (advies Rob) (verkorte versie)

Categorieën:teitsgewricht
  1. cees de bil
    02/04/2010 om 20:03

    Op plaatsing van o.a. deze blog op het forum / de discussiesite volgde een hoopvolle reactie namens de Raad voor het openbaar bestuur:

    “Wij houden ook een pleidooi voor uitbreiding van de representatieve democratie met elementen van directe democratie. Wij vinden net als u dat daar nu echt serieus naar gekeken moet worden. Wat betreft het pleidooi van een van u voor een flexibele projectmatige samenwerking tussen bestuur, onderwijs en bedrijfsleven, zeggen wij dat politiek en bestuur over de hele linie nieuwe verbindingen met de samenleving zullen moeten aangaan.”

    Raad voor het openbaar bestuur
    vrijdag 05 maart 2010 10:08:57 am

    Nieuwe verbindingen, anders maar vooral wel samenwerken. Ben benieuwd of verkiezingsprogramma’s hierover visies laten zien?
    En als we het hierover eens zijn, ben ik benieuwd naar de uitwerking, de hoe-vraag; dat lijkt mij een prachtig eerste samenwerkingsproject.

  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: