De wereld breekt open

Bijna tegelijk met Society 3.0 [1] verscheen een minstens zo interessant boek: ‘De wereld breekt open’ van hoogleraar toekomstverkenning Wim de Ridder. Toeval bestaat niet, synchroniciteit zegt ook wat over tijd. Waar Ronald van den Hoff gedreven door zijn onvrede met de machinerieën en machinaties van de oude tijd zijn licht op wegen naar de toekomst schijnt, faciliteert Wim de Ridder het omdenken vanuit een (populair) wetenschappelijk kader met handvaten voor strategisch inspelen op de nieuwe tijd.

De toekomst, de nieuwe tijd. “Ik zoek niet, ik vind” zegt Wim de Ridder daarover in zijn boek, waarin hij feiten en visies in kaart brengt die ons de toekomst laten zien. Stroomversnelling en verschuivingen zijn zichtbaar en voelbaar in technologie, sociale netwerken, overheid en economie. Wat voor ons ligt komt vanzelf naar ons toe, zoeken is niet nodig.

Wat voor ons ligt is anders dan het nu en dat vraagt om anticipatie en heroriëntatie. Voor overheid en bedrijfsleven. Met betrekking tot bestaansrecht, rol, aanbod en communicatiewijze. De zich ontrollende beleveniseconomie [2] geeft de richting daarvoor aan.

verandering in stroomversnelling

Technologie en kennis groeien exponentieel. Veranderingen volgen elkaar in toenemend tempo op een toenemend aantal gebieden op. Steeds sneller en steeds meer. Dat geeft een gevoel van onrust en chaos die een neiging tot ordening en simplificatie oproept. We hebben een hekel aan onzekerheid en willen graag duidelijkheid over wat morgen zal brengen. Meestal kijken we daarvoor achterom, in de achteruitkijkspiegel van wat we al hebben kunnen ordenen. Toch worden we vaak weer verrast, ook al worden we er bijna dagelijks via reclame op geattendeerd dat resultaten uit het verleden….

Kennis en informatie zijn op grote schaal en voor iedereen beschikbaar geworden. De communicatietechnologie heeft onze leefwereld in 100 jaar volledig op z’n kop gezet. Leefden we eerst in de beslotenheid van een dorp zonder zicht op de wereld, nu is de wereld voor ons een dorp en kunnen we soms nog maar amper de naam van onze buurman noemen. De in razend tempo ontwikkelende communicatietechnologie verandert de spelregels van de samenleving en de economie. Ons gedrag verandert in rap tempo mee. De passieve burger, werknemer en consument verdwijnen.

symbiose

We staan aan de vooravond van de wereld na de informatiemaatschappij, stelt De Ridder, aan het begin van de symbiotische tijd. Bewustzijn en handelen vanuit een besef van onderlinge afhankelijkheid. Een nieuwe saamhorigheid die niet langer door formele machthebbers in het perspectief van een door hen georkestreerd masterplan de basis biedt voor de vervulling van onze behoefte aan veiligheid, warmte, samenwerken en individuele ontplooiing.

‘De wereld breekt open’ is geen marketingboek in technische zin. Wim de Ridder geeft met zijn inkijk in de wereld van morgen ook marketeers wel stof tot nadenken. In een wereld die tegelijkertijd steeds groter en kleiner wordt geven de regels van het kleine en persoonlijke de richting aan voor het communiceren en interacteren in het grote.

De wereld breekt open door de vorming van nieuwe interactieve en opiniebepalende netwerken waarin mensen korter of langer deelnemen afhankelijk van hun behoefte. Zij breekt open door de snelle opeenvolging van technologische ontwikkelingen die als een kettingreactie steeds sneller en meer en nieuwe inzichten en producten voortbrengen die steeds gemakkelijker te verwerven zijn. Toenemende welvaart leidt tot een nieuwe economie, waarin de behoefte aan bevrediging van immateriële belangen een steeds grotere plaats inneemt.

Toegevoegde waarde voor jou is waar het vanaf dat moment over gaat. En symbiose uit welbegrepen eigenbelang. Hiërarchie verliest aan kracht als basis voor macht. Institutionele macht legt het af tegen de samenwerkende individuele kracht. Nevengeschiktheid verandert de machtsbalans in de netwerksamenleving en tolerantie is een teken van kracht.
Wie heeft er meer invloed in het plaatje, is het de krokodil of is het de vogel?
Macht vervluchtigt, wiki is de nieuwe kracht.

behoefteladders

Peter Drucker formuleerde het zo: ‘what the customer buys and considers value is never a product. It is always utility – that is, what a product does for him – ‘. De behoefte van de klant geeft het kader, bepaalt de waarde, de verwachting en de ervaring.

Onze wensen en behoeften zijn door Maslow in een hiërarchisch model geplaatst [3]. Een piramide die steunt op de brede basis van basale overlevingsbehoeften zoals voedsel en veiligheid en waarop volgende niveaus via groeps- en individueel bewustzijn hun top vinden in zuiver persoonlijke behoeftebevrediging. Zelfactualisatie, het maximale zelf.

In de wereld die openbreekt leven wij steeds meer in het topsegment. De basisbehoeften zijn voor de meesten van ons een vanzelfsprekendheid en de behoefte om deel uit te maken van groepen die veiligheid bieden en in ruil daarvoor het kader van ons gedrag en onze sociale contacten bepaalt laten velen achter zich. De daardoor voor kerk, staat en baas steeds meer vrijgevochten en ongrijpbare mens is niet meer de gelovige, burger, werknemer, patiënt en consument die hij was.

Het aantal informatiebronnen is onuitputtelijk. Het is onmogelijk om die te beheersen. Alles wordt transparant. Niets blijft nog verborgen. Wikileaks is er slechts een voorbeeld van. Duidelijkheid, vertrouwen en overzicht gaan vooraf aan het maken van keuzes. Welke ankers heb je daarvoor nog, wie helpt je om alles begrijpelijk en behapbaar te maken? Hoe en door wie laat je je gidsen als je leeft in een wereld van overvloed en je onafhankelijk geworden bent van de stamoudste, de kerk, de staat, de baas, de verkoper?

peer society

Het model van Maslow lijkt eendimensionaal. Eén ladder op weg naar de top. De werkelijkheid is dat we met betrekking tot verschillende onderwerpen op verschillende niveaus van de piramide zitten. We staan op meerdere ladders tegelijkertijd.

Op de ene ladder staan we onderin en zijn we gevoelig voor de ervaring van anderen die hoger staan, overzicht en een ander uitzicht hebben, en zijn we nieuwsgierig naar wat zij zien en vinden. Op het andere staan we bovenaan. Op dat punt zijn we zelf expert en is onze mening relevant voor anderen die zich daardoor graag laten leiden. Relevant is de sleutel tot aandacht en vertrouwen. Relevante ervaringen en meningen worden in sociale netwerken massaal gedeeld door ‘peers’.

Een ‘peer’ is een actief betrokken informele opinieleider. Onafhankelijk, zelfsturend, waarderend op toegevoegde waarde en beweeglijk ten aanzien van een veelheid van aanbod. Expert ben je maar op beperkt terrein. Daarin kiemt al de wisselwerking, de symbiose.

potlatch

Aan de hand van natuurlijke wetmatigheden die zich overtuigend hebben bewezen laat ‘De wereld breekt open’ prachtig het gelijk van Maslow zien. Met bijvoorbeeld de beschrijving van het potlatch-gebruik geeft het boek aan welke successen uit het verleden wèl voorspellende waarde hebben voor resultaat in de toekomst. Wetmatigheden die dienen als gids op de hobbelige route naar de ideale maatschappij waarin de behoeften van samenleving en individu op steeds hoger niveau worden vervuld en zij elkaar daarin op steeds grotere schaal stimuleren en versterken. Vooruitgang boekend in voortschrijdend inzicht en groeiend overzicht zoals het uitdijende heelal.

Het volgende niveau op de piramideladder is pas dan vrij te betreden als de basis daaronder stabiel is. De onstuitbare stroom van technologische ontwikkelingen garandeert de basis daarvoor adequaat. De Ridder onderbouwt dat met veel voorbeelden, feiten en visies.

Stabiliteit is gebaseerd op feiten en vertrouwen. Vertrouwen is het sleutelbegrip dat beslissend is voor een duurzaam effect. De openbrekende wereld, Society 3.0 en de beleveniseconomie bouwen op hetzelfde fundament: sentiment. Het goede gevoel. Geven staat dichter dan nemen bij wat goed voelt. Ook de potlatch maakt dat duidelijk, delen en weggeven is in de Kwakiutl-indianengemeeschap statusverhogend. Zij leven in een wereld van overvloed. Wie heeft geeft, in de wetenschap dat hij dan ook ontvangt. Geven nodigt uit tot geven en verzekert daardoor ook ontvangen.

Het gedrag van de banken dat de trigger was van de economische crisis onderschrijft dit met haar tegendeel naar mijn mening ook: ontbrekend vertrouwen ondermijnde de bereidheid om te geven, versterkte de gevoelde noodzaak tot bescherming en tot nemen en culmineerde in een neerwaartse spiraal van wantrouwen en verlies.

Vertrouwen en bereidheid tot geven hangen nauw met elkaar samen. Besef van overvloed speelt daarin een belangrijke rol. Ook wij leven in een wereld van overvloed… “(honger is in hoge mate een verdelingsvraagstuk)” ziet de wetenschapper in een bijzin. Verdeel en heers kan zo een nieuw politiek paradigma zijn. Verdelen in de zin van geven en laten delen dan. En wie dan heerst, dat zijn we samen want delen is geven zonder verlies.

de zwarte zwaan verdwijnt

Naast prima leesbare beschouwingen biedt ‘De wereld breekt open’ ook een instrument. Het boek beschrijft een methodiek die is ontwikkeld om de veranderingen te monitoren en te vertalen naar tastbare input voor strategievorming. De Ridder is zeker van zijn zaak. In de nieuwe tijd zullen de zwarte zwanen [4] tot het verleden behoren. Strategische planvorming volgens de Futures Fit methode werpt een blik op de toekomst door in te zoomen op wat je nog niet weet en onderzoekt zo de strategische ruimte. Deze methode brengt de meest relevante trends uit de aandachtsgebieden Technologie, Mensen, Bestuur en Bedrijf bij elkaar. Uitgaande van wat een representatief panel aan onderwerpen en ontwikkelingen signaleert wordt m.b.v. statistische analyse een relevantietableau gemaakt dat als richtinggevende basis dient voor strategische keuzes voor organisatie, productontwikkeling en marktbenadering.
In het boek wordt een voorbeeld m.b.t. de energiemarkt uitgewerkt. Een marketinggeoriënteerde uitwerking voor de verzekeringsmarkt is te vinden op de website van conceptontwikkelaar BLOEI.

marketing in de beleveniseconomie

Als je niets te eten hebt is een bloembol een lekkernij. Als je onbeperkte keuze hebt ga je voor de hoogste piramide-trede, afhankelijk van jouw waarde-oordeel. “Clients want either the best or the least expensive; there is no in between.” [5]

Het beste is niet technisch-functioneel, het beste is emotie. De ervaring is meerwaarde als de basisbehoeften zijn vervuld en goederen en diensten die technisch en praktisch voldoen in overvloed verkrijgbaar zijn. ‘Goods & services are no longer enough’ (Pine & Gilmore). Belevenis en transformatie bepalen de betekenis.

“Dare to be remarkable” zegt ook Seth Godin, “worth making a remark about”. De peer-society en de beleveniseconomie bepalen de uitgangspunten voor de marketing van morgen. Marketing in de opengebroken wereld draait om ‘word of mouth’, aandacht voor de expert-consumenten, superpromotors en ambassadeurs. De rol van marketing is om die meerwaarde te duiden en beschikbaar te maken voor de peer-experts. Stimuleren door te faciliteren.

on the move

“Worth making a remark about” is datgene dat wat toevoegt en je een goed gevoel geeft. Dat goede gevoel haakt verder dan de primaire behoeftebevrediging. Aandacht geven staat daarin centraal. Waar voor je geld is voor de piramidebeklimmende consument meer dan de klinische productfunctionaliteit. Waarde voor je geld benadrukt het immateriële en het universele. Het is gebaseerd op ecologische verantwoordelijkheid, betrokkenheid, zorgzaamheid, geven, faciliteren en service. Het gaat minder om hebben en meer om ervaren en delen.

“You move to me, I move to you” gaat dan niet meer over onderhandelen maar over uitwisselen. Meerwaarde is wederkerig in de beleveniseconomie. Vertrouwen verbindt. Toegevoegde waarde en faciliteren bepalen vanaf nu succes.

‘De wereld breekt open’ geeft met haar rijke overzicht antwoorden en reikt daarmee ideeën aan. En voegt daar met Futures Fit een middel aan toe om de toekomst passend te ontvangen.

De pdf-versie van het boek is onder CC-licentie gepubliceerd en gratis te downloaden: de wereld breekt open.pdf. Meer informatie over Wim de Ridder vind je op www.futuresstudies.nl.



[1] Zie daarover mijn blog Society 3.0

[2] B. Joseph Pine II & James H. Gilmore, De beleveniseconomie – werk is theater en elke onderneming creëert zijn eigen podium. Zie de recensie van dit boek door Prof. Dr. J. Strikwerda, hoogleraar organisatieleer en organisatieverandering: ‘Goods & services are no longer enough’. Daar gaat dit boek eigenlijk echt over: wat komt er na de dienstverlening?

[3] zie Wikipedia: piramide van Maslow

[4] De zwarte zwaan staat als metafoor voor onverwachte gebeurtenissen met een grote impact. Onverwacht vanuit het perspectief van de toeschouwers. Niemand heeft ze zien aankomen. Eerst nadat ze is voorgevallen wordt de gebeurtenis achteraf gerationaliseerd. De metafoor is bedacht door Nassim Nicholas Taleb en uitgewerkt in zijn bestseller ‘the black swan’. Meer daarover is te vinden op Wikipedia: black swan theory en in een blog van Rein Vogelaar op molblog: op zoek naar zwarte zwanen…

[5] John DiJulius, auteur van Secret Service.

About these ads
  1. cees de bil
    06/05/2011 om 10:07

    twitterreacties:

    @MarleenSmit (Marleen) / Leest art. @Ceesdebil op molblog over ‘De wereld breekt open': http://bit.ly/mx8uJJ ->hoe tof is titel ‘hoogleraar van toekomstverkenning’!

    @Dongriffioen (Don Griffioen) / Leuke blog! Ik ben benieuwd naar het boek: De wereld breekt open http://t.co/YtaczpB #IN #YAM

    @MarcavdBroek Marca van den Broek
    “De peer-society en de beleveniseconomie bepalen de uitgangspunten voor de marketing van morgen” artikel molblog

    @_Erwin _Erwin
    mooi… RT @eeilander: Recensie: ‘De wereld breekt open’ molblog.nl/bericht/de-wer… #molblog

    @jenzl Jens Borghardt
    Nieuw boek #Dewereldbreektopen, must-read voor bestuurders op basis http://www.molblog.nl/bericht/de-wereld-breekt-open

    @JPFGroot Jan Paul Groot
    dit boek ga ik maar eens bestellen! http://lnkd.in/4A6ykn

    @erikvanderwal Erik van der Wal ✔
    Mustread: De wereld breekt open http://ow.ly/4OIHm

    @EelcoBakker EelcoBakker
    Nuttig artikel! RT @erikvanderwal: Mustread: De wereld breekt open http://ow.ly/4OIHm

    @Framdon Frans M. Donders
    Nieuwe economie gaat niet over onderhandelen maar over uitwisselen. Waarde is wederkerig. Vertrouwen verbindt. Aanrader: http://ow.ly/4OIHm

    @petervdzee Peter van der Zee
    Mustread voor marketeers en bedrijfskundigen: http://bit.ly/jv0nhZ #informatiesamenleving #beleveniseconomie

    @Dare2Be Rebecca
    toeval bestaat niet: boekentip “De wereld breekt open” molblog.nl/bericht/de-wer… via @molblog

    @dave_vink Dave Vink
    “Macht vervluchtigt, wiki is de nieuwe kracht.” molblog.nl/bericht/de-wer… #dewereldbreektopen #in

    @MYM_nl MYM Marketing & Comm
    Hoogleraar toekomstverkenning Wim de Ridder schreef interessant boek ‘De wereld breekt open’ molblog.nl/bericht/de-wer…

    @AdeleZwinkels Adéle Zwinkels
    De wereld breekt open: wp.me/pxhy0-pF Ben benieuwd naar het boek. Spreekt nu al aan.

    @frankverheijden Frank Verheijden
    #dewereldbreektopen van @wimderidder is van de bovenste plank als je wilt inspelen op de nieuwe tijd – @molblog: http://bit.ly/luwfWS

    @BartvRoosendaal Bart van Roosendaal
    de wereld breekt open. synchroon met society 3.0 nog een heldere #kijk op de ontwikkelingen van onze tijd. #kijkenloon…http://lnkd.in/uZPQpZ

    @italianpassion Petra Iuliano
    Geweldig blog gelezen @ceesdebil De wereld breekt open: http://bit.ly/jiwfOa #synchroniteit #TheoryU #presence #businessvaluenetwork

  2. cees de bil
    06/05/2011 om 12:59

    de wereld van society 3.0 breekt open en leidt tot nieuwe diensten en producten en meer. Welke relevante ontwikkelingen en vernieuwingen zie jij?

    Wim de Ridder beschrijft in zijn boek ‘de wereld breekt open’ veel van de ontwikkelingen die ook Ronald van den Hoff aan het schrijven zetten. Het vult het society 3.0 gedachtegoed aan met een rijk overzicht van feiten en visies en biedt een instrument voor internalisatie en implementatie: scenarioplanning op basis van de meest relevante ontwikkelingen. Vooruitdenken zonder achterom te kijken als basis voor echte veranderingen.

    Zo ontstaan nieuwe producten en diensten, nieuwe vormen van organiseren, samenwerken marktbenadering en service. In society 3.0 worden hiervan voorbeelden genoemd (de prosument, Zipcar, Zilox, couchsurfing, gratis, de pizzabestellende schoenenverkoper). Ik ben benieuwd naar (meer) ideeën, ervaringen en initiatieven.

  3. cees de bil
    11/05/2011 om 09:00

    Reactie van Jos Eeltink (LION) in de LinkedinGroup: Linked NL

    Het zou mooi zijn als de meest invloedrijke groep van de wereld deze ideeën met ons deelt.Dan is iedereen gelukkig en heeft iedereen genoeg eten.
    Of misschien verliest deze groep hun macht,want als iedereen samenwerkt hebben we geen bestuurders(zakkenvullers) meer nodig.

    Posted 11 mei 2011

  4. cees de bil
    11/05/2011 om 10:30

    Reactie van Walter Annink in de LinkedinGroup: Radboud University Nijmegen Alumni

    Ik wil jullie graag attenderen op een mooi voorbeeld van “de wereld breekt open”: zie het filmpje op http://wayseermanifesto.com.
    Ik wil deze ervaring graag met jullie delen.

    Walter

    Posted 11 mei 2011

    • cees de bil
      11/05/2011 om 10:34

      @ Walter: prachtig filmpje. Dank voor het delen. Een echte wake-up call. Dare to be remarkable… this is! Mooi inspiratiefilmpje voor als je aan een pauze toe of even in een middagdip verzeild bent. Sterker dan ‘n-espresso… Die muziek gaat het vast ook prima doen op de i-pod tijdens het rennen

  5. 15/05/2011 om 14:38

    Over symbiose gesproken: is de bek van de krokodil de enige bron van voedsel voor de vogel? En als één van beide wegvalt (voedselpikker of krokodil), wat gebeurt er met de langstlevende?
    De symbiose moet m.i. plaatsvinden met meerdere partijen wil je voedselgarantie houden. We zullen volgende de piramide van Maslow ALTIJD behoefte houden aan veiligheid, zekerheid, eten + dak boven je hoofd.
    Door de veranderingen in de informatievoorziening en de veelheid aan communicatiemiddelen zullen we eerst een tijd van verwarring, toenemende angst, polarisatie en andere vormen van extreem gedrag tegemoet kunnen zien voor we daadwerkelijk op een andere manier met elkaar kunnen omgaan. Dat hoort ook zo: uit chaos ontstaat nieuw leven, nieuw gedrag.
    Ik hou graag zicht op beide kanten van het verhaal…

  6. 14/06/2011 om 09:55

    Lees mijn boek ‘MENS – het geheim van het zijn’ uit 2008 en dan zul je heel veel herkennen – Eric Bartels

  1. 16/05/2011 om 10:34

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 26 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: